ـ ورود و تردد وسایل نقلیه جاده‌ای خارجی اعم از مسافربری و باری در قلمروجمهوری اسلامی ایران‌ ، مستلزم اخذ پروانه تردد از سازمان حمل و نقل و پایانه و پرداخت‌مابه‌التفاوت سوخت است‌.

تبصره 1 ـ منظور از قانون ‌در این آیین‌ نامه‌، قانون ( مقررات تردد وسایل نقلیه خارجی‌ ) است‌.

تبصره 2 ـ منظور از وسیله نقلیه خارجی‌ ، وسیله نقلیه‌ای است که در یکی از کشورهای ‌خارجی ثبت و شماره‌گذاری شده و بر اساس قوانین و مقررات مربوط مجاز به حمل و نقل بار یامسافر بین ‌المللی باشد.

تبصره 3 ـ منظور از مابه‌التفاوت سوخت مصرفی‌، مابه ‌التفاوت قیمت داخلی سوخت ‌وسایل حمل و نقل با قیمت‌ های متعارف خارجی است که بر اساس طول مسیر تردد و متوسط‌ مصرف سوخت هریک از وسایل نقلیه خارجی و در چهارچوب عملکرد و رفتار متقابل‌کشورهای اعزام‌ کننده وسایل نقلیه‌، توسط سازمان حمل و نقل و پایانه تعیین شده و توسط‌ رانندگان وسایل نقلیه خارجی به حساب خزانه واریز می‌شود.

ـ پروانه تردد برگه‌ ای است که توسط سازمان حمل و نقل و پایانه صادر می‌شود ومشخصات عملیات حمل و نقل وسایل نقلیه خارجی ‌، از جمله نام مرز ورودی و خروجی ‌، طول و مسیر تردد، زمان سفر، و مدت زمان مجاز رانندگی برای هر راننده وسیله نقلیه خارجی را تعیین می‌کند.

این پروانه توسط دفاتر نمایندگی وزارت راه و ترابری مستقر در محوطه گمرکی در مرزهای‌جاده‌ای بین ‌المللی کشور صادر و در بدو ورود، به رانندگان وسایل نقلیه خارجی داده می‌شود.

تبصره ـ مسیر تردد در این آیین‌ نامه به جاده‌هایی اطلا ق می‌شود که توسط سازمان حمل ونقل و پایانه و با همکاری نیروهای انتظامی به عنوان جاده‌های تیر (t. i. r) برای تردد وسایل‌نقلیه خارجی و در قلمروی جمهوری اسلامی تعیین و در پروانه تردد قید می‌شود.

ـ کلیه وسایل نقلیه جاده‌ای خارجی که به قلمروی کشور وارد می‌شوند اعم از آن که‌ مقصد آنها داخل کشور باشد یا از قلمروی کشور عبور کنند، مشمول مفاد این آیین‌ نامه هستند.

ـ منظور از ایمن‌سازی جاده‌ها، هر نوع فعالیتی است که موجب افزایش ضریب ‌ایمنی و کاهش تصادفات جاده‌ای می‌شود، از قبیل توسعه و تجهیز پاسگاه‌های انتظامی‌، ارائه‌ آموزش‌های ایمنی و ترافیکی به رانندگان و عموم مردم و ارتقای فرهنگی رانندگی به منظور رعایت اصول و ضوابط ایمنی در جاده‌ها با استفاده از وسایل ارتباط جمعی‌.

ـ منظور از مجتمع‌های خدماتی ـ رفاهی (تیرپارکها)، مجموعه‌هایی است که به‌ منظور ارائه خدمات مورد نیاز به رانندگان وسایل نقلیه ایرانی و خارجی و سرنشینان آنها در کنار شهرها ، همچنین در طول جاده‌های ترانزیتی کشور ایجاد می‌گردند و در آن سرویس ‌های ‌تعمیراتی ‌، بهداشتی‌، درمانی و رستوران‌، مسجد، استراحت‌گاه‌، جایگاههای عرضه سوخت‌،پارکینگ‌ها و سایر خدمات رفاهی و اداری مورد نیاز مستقر می‌شوند.

ـ وسایل نقلیه خارجی در بدو ورود به خاک کشور باید از دفاتر نمایندگی وزارت راه‌ و ترابری مستقر در مرزهای جاده‌ای بین ‌المللی پروانه تردد بگیرند.

تبصره ـ تردد وسایل نقلیه خارجی بدون اخذ پروانه مذکور ممنوع است‌.

گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است از ورود وسایل نقلیه خارجی فاقد پروانه ترددبه داخل کشور جلوگیری کند مگر اینکه این پروانه در مرز از نمایندگان سازمان حمل و نقل وپایانه اخذ شود، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است در صورت برخورد باکامیون خارجی فاقد پروانه تردد، فوری آن را به نزدیک‌ترین گمرک هدایت کند.

ـ سازمان حمل و نقل و پایانه موظف است با توجه به قیمت رایج سوخت وسایل‌حمل و نقل در داخل کشور و قیمت‌های متعارف بین ‌المللی آن ‌، و در چهارچوب عملکرد و رفتار متقابل کشورهای اعزام‌کننده وسایل نقلیه‌، قیمت سوخت مصرفی هر یک از وسایل حمل‌ و نقل خارجی در قلمروی جمهوری اسلامی ایران را تعیین کند.

تبصره 1 ـ سازمان حمل و نقل و پایانه موظف است به تناسب تغییر در هر یک از عوامل‌ موثر در تعیین سوخت مصرفی وسایل نقلیه خارجی‌، نسبت به تجدیدنظر و به روز نمودن ‌قیمت تعیین شده اقدام کند.

بدیهی است قیمت تعیین شده تا زمان تجدیدنظر بعدی معتبر و ملاک عمل خواهد بود.

تبصره 2 ـ وزیر راه و ترابری مجاز است مسوولیت دریافت وجوه موضوع قانون را به هریک از سازمان ‌ها و شرکت‌های وابسته و تابع وزارت راه و ترابری تفویض کند.

ـ دفاتر نمایندگی حمل و نقل و پایانه در مرزهای بین ‌المللی کشور موظف هستندقبل از صدور پروانه تردد وسایل نقلیه خارجی‌، قبض مربوط به پرداخت مابه‌ التفاوت سوخت ‌وسایل نقلیه خارجی را به حساب‌های اعلام شده خزانه از رانندگان خارجی دریافت کنند.

ـ وزارت نفت موظف است اقدامات لازم را جهت احداث جایگاه فروش ‌فرآورده‌ های نفتی در کلیه مرزهای جاده‌ای بر اساس اعلام وزارت راه و ترابری به عمل آورده‌،نسبت به کنترل میزان سوخت خروجی وسایل نقلیه خارجی اقدام نماید.

تبصره ـ تعیین میزان سوخت خروجی به عهده سازمان حمل و نقل و پایانه با همکاری ‌وزارت نفت است‌.

ـ رانندگان وسایل نقلیه خارجی به منظور تردد در جاده‌های کشور جمهوری‌اسلامی ایران باید اسناد و مدارک زیر را همیشه همراه داشته‌، به هنگام درخواست به مأموران ‌نیروی انتظامی و سایر مسوولان ذی‌ ربط ارائه نمایند:

الف ـ پروانه تردد.

ب ـ گواهینامه معتبر بین ‌المللی‌

ج ـ کارت بیمه معتبر

د ـ دفترچه مالکیت بین ‌المللی وسیله نقلیه‌

تبصره ـ نیروی انتظامی موظف است ضمن بازرسی وسایل نقلیه خارجی در کلیه‌ پاسگاه‌های محل عبور آنها از تردد و عبور و مرور وسایل نقلیه خارجی فاقد مدارک فو ق جلوگیری و طبق مقررات مربوط اقدام نماید.

ـ رانندگی وسایل نقلیه خارجی در جاده‌های جمهوری اسلامی ایران بیش از ده‌ساعت در یک شبانه‌روز برای هر راننده ممنوع است‌.

ـ توقف وسایل نقلیه خارجی فقط در تیرپارکها یا نقاط تعیین شده توسط سازمان ‌حمل و نقل و پایانه مجاز است‌.

تبصره 1 ـ سازمان حمل و نقل و پایانه موظف است اولویت ‌ها و محل استقرار و مشخصات لازم را برای احداث تیرپارکها تعیین و اعلام کند.

تبصره 2 ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است حسب درخواست وزارت ‌راه و ترابری نیروهای خود را در مکانهای درنظر گرفته شده و تیرپارکها مستقر کرده همچنین ‌ساعت ورود و خروج وسایل نقلیه خارجی در تیرپارکها را ثبت کند.

تبصره 3 ـ در صورت تصادف یا خرابی وسیله نقلیه خارجی‌، توقف آن در خارج ازتیرپارکها و نقاط تعیین شده ـ مشروط به تأیید نیروی انتظامی و ثبت آن در پروانه تردد وسیله ‌نقلیه ـ بلامانع است‌.

ـ اقدام به حمل بار و مسافر خارج از موارد مذکور در اسناد حمل کالا و مسافر وپروانه تردد، توسط وسیله نقلیه خارجی ممنوع است مگر با مجوز کتبی وزارت راه و ترابری‌.

ـ رانندگان وسایل نقلیه خارجی مکلف به رعایت کلیه قوانین و مقررات حمل و نقل و راهنمایی و رانندگی در قلمروی جمهوری اسلامی هستند و در صورت تخلف از قوانین و مقررات مذکور و مفاد این آیین‌ نامه‌، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران با آنان برخورد قانونی نموده‌، نسبت به صدور برگه‌های جریمه اقدام می‌نماید.

ـ محل استقرار دفاتر نمایندگان سازمان حمل و نقل پایانه در مرزهای جاده‌ای ‌بین ‌المللی کشور، محوطه گمرکی است‌. بدیهی است گمرک ایران نسبت به تخصیص فضای‌ کاری مناسب به نمایندگان وزارت راه و ترابری در ساختمان ‌های گمرکی اقدامات لازم را به عمل‌ خواهد آورد.

تبصره ـ سازمان حمل و نقل و پایانه موظف است ظرف سه سال نسبت به احداث ‌ساختمان‌ های مورد نیاز نمایندگان خود در محوطه‌های گمرکی با هماهنگی گمرک ایران اقدام‌ کند. هزینه احداث ساختمان ‌های مذکور از محل مابه ‌التفاوت قیمت سوخت وسایل نقلیه ‌خارجی تأمین می‌شود.

ـ به سازمان حمل و نقل و پایانه اجازه داده می‌شود سالیانه حداکثر معادل یک‌درصد کل مبلغ وصولی از محل مابه‌التفاوت قیمت سوخت وسایل نقلیه خارجی را به منظور حسن اجرای این قانون هزینه کند.

ـ به سازمان حمل و نقل اجازه داده می‌شود با رعایت قوانین و مقررات مربوط ‌سالیانه حداکثر معادل پنج درصد (5%) کل درآمد وصولی از محل مابه ‌التفاوت قیمت سوخت ‌وسایل نقلیه خارجی را به منظور تجهیز و تدارکات لازم و ایفای وظایف و مسئولیت‌های ناشی‌از قانون در اختیار نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران قرار دهد.

ـ سیاست‌گذاری و اولویت‌بندی طرح‌ها و پروژه‌ های ایمن‌سازی‌ ، نگهداری‌ ، بهسازی جاده‌ها و احداث مجتمع‌های خدماتی ـ رفاهی رانندگان از محل مابه ‌التفاوت قیمت‌ سوخت مصرفی وسایل نقلیه خارجی موضوع قانون به عهده وزارت راه و ترابری است‌.

ـ مسوولیت احداث مجتمع‌های خدماتی و رفاهی رانندگان برعهده شرکت حمل ونقل و پایانه‌های وسایط نقلیه باربری است و اعتبارات مربوط در این خصوص به عنوان منابع ‌، در اختیار شرکت یاد شده قرار می‌گیرد.

(اصلاحی 1405/02/01) ـ در اجرای تبصره 2 قانون‌، کلیه صاحبان کالاهای ایرانی که از ناوگان خارجی‌( زمینی‌، دریایی‌، هوایی‌) نسبت به حمل و ورود کالاهای خود به داخل کشور استفاده می‌کنند موظف به اخذ مجوز حمل کالا از سازمان حمل و نقل و پایانه‌ هستند.

تبصره ـ موارد استثنا در رابطه با صدور مجوز کلی برای کالاهایی که دارای شرایط خاص ‌حجمی یا وزنی هستند بنا به پیشنهاد بالاترین مقام اجرایی دستگاه‌های ذی ‌ربط به تصویب شورای عالی ترابری می‌رسد.

(اصلاحی 1405/02/01) ـ گمرک ایران باید در انجام ‌وظایف مربوط‌، مجوز حمل کالا را به عنوان یکی از اسناد مورد نیاز منظور و مطالبه کند. درصورت عدم ارایه مجوز حمل توسط صاحب کالا، گمرک از ترخیص کالا، خودداری خواهند کرد.

ـ در زمان صدور مجوز، سازمان حمل و نقل و پایانه موظف است در صورت ‌وجود ناوگان ایرانی میزان عوارض ده درصد (10%) کل کرایه حمل را که باید توسط صاحب کالابه حساب خزانه‌واریز شود، در مجوز حمل قید نماید و در صورت تشخیص وجود نداشتن‌ناوگان ایرانی‌، مراتب باید در مجوز حمل صادر شده قید و تأیید شود.

تبصره ـ کرایه واقعی حمل کالای تحویلی در مقصد ( سی اند اف ‌)، براساس نرخ متعارف‌حمل کالا و به قیمت ( ارز خرید کالا )، توسط سازمان حمل و نقل و پایانه تعیین می‌شود.

( این ماده با توجه به جلسه هیات وزیران در 1404/11/19 پیشنهاد شماره 186805/04 مورخ 1404/7/29 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حذف شد)

ماده 23 ـ در موارد مشمول پرداخت عوارض کرایه حمل‌، بانک‌های عامل گشایش اعتبار موظف هستند فیش بانکی پرداخت عوارض ده درصد (10%) را براساس مجوز حمل صادرشده در زمان معامله اسناد از صاحبان کالا دریافت و در مدارک خرید کالا منظور کنند.

ـ در صورت حمل کالا بدون اخذ مجوز حمل، وجود ناوگان ایران قطعی تلقی شده و صاحب کالا با اعلام سازمان حمل و نقل و پایانه و هنگام ترخیص‌کالا ملزم به پرداخت ده درصد (10%) کل کرایه واقعی حمل کالای مورد حلم می‌باشد و گمرک ایران برای انجام تشریفات گمرکی و ترخیص کالا باید اعلامیه‌وزارت راه و ترابری را مبنی بر پرداخت عوارض مذکور دریافت کند.

ـ سازمان حمل و نقل و پایانه مکلف است پس از دریافت مدارک‌، بررسی ‌های لازم‌را در خصوص تشخیص موضوع مذکور در ماده (23) انجام دهد و حداکثر ظرف هفتاد و دو(72) ساعت نسبت به ارایه مجوز حمل به صاحبان کالا اقدام نماید.

ـ گمرک ایران موظف است از ترخیص کالاهایی که فاقد مجوز حمل یا فیش ‌پرداخت عوارض حمل کالا (در موارد پیش‌بینی شده در مجوز حمل‌) هستند خودداری کند.

ـ سازمان حمل و نقل و پایانه‌، نیروی انتظامی و گمرک ایران مجری این آیین‌ نامه‌خواهند بود و سایر وزارتخانه ‌ها و سازمانها و موسسات دولتی ذی ‌ربط موظف به همکاری و مساعدت در جهت اجرای این آیین‌ نامه هستند.