مفاهیم و اصطلاحات زیر در این آیین‌ نامه دارای تعاریف مشروحه ذیل می‌باشند.

الف) کالاهای زنجیره: کلیه کالاها و خدمات مرتبط با کالاهای زنجیره مصرح در تبصره (۵) ماده ۱۷ قانون شامل آب (آب تحویلی و خدمات انتقال آب)٬ برق (برق تحویلی٬ آمادگی تولید٬ خدمات انتقال و توزیع برق)، نفت تولیدی (نفت خام٬ میعانات گازی و گاز طبیعی خام) و خدمات مرتبط با نفت تولیدی توسط شرکت‌های تابعه شرکت ملی نفت ایران٬ فرآورده‌های تولیدی و وارداتی شامل پنج فرآورده اصلی نفتی (بنزین، نفت گاز، نفت سفید، نفت کوره و گاز مایع) و سوخت هوایی و سایر فرآورده‌های نفتی تولیدی (افزودنی‌های تولید پالایشگاه‌های داخل که به فرآورده‌های اصلی نفتی اضافه می‌شود).

گاز طبیعی: مخلوطی از متان و مقادیر جزئی ترکیبات هیدروکربوری در حالات فیزیکی مختلف (CNG ،LNG و NG) است که به منظور تأمین انرژی یا سوخت توسط شرکت ملی گاز ایران با شرکت‌های تابعه به اشخاص تولید کننده یا مصرف کننده فروخته می‌شود.

1. اشخاص زنجیره: کلیه اشخاص فعال به ترتیب در زنجیره تولید٬ انتقال و توزیع و فروش مرتبط با کالاها و خدمات زنجیره می‌باشند.
2. سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور
3. قانون: قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۳/۲

اشخاص زنجیره مرتبط با کالاها و خدمات زنجیره موضوع این آیین‌ نامه به سه گروه تفکیک و به شرح

زیر تعریف می‌شوند:

الف – زنجیره مرتبط با نفت تولیدی٬ فرآورده‌های نفتی اصلی تولیدی و وارداتی و سایر فرآورده های نفتی تولیدی (افزودنی‌های تولید پالایشگاه‌های داخل و شرکت‌های پتروشیمی که به فرآورده‌های نفتی اصلی اضافه می‌شود) و گاز.

1. اشخاص انتهای زنجیره

۱-۱- شرکت ملی نفت ایران (نفت خام و میعانات گازی و گاز طبیعی خام)

۲-۱- شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران٬ شرکت‌های پالایش نفت٬ شرکت ملی گاز و شرکت‌های توزیع گاز استانی

1. اشخاص ما قبل انتهای زنجیره: شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابعه٬ شرکت‌های پتروشیمی نوری٬ پتروشیمی بندر امام٬ پتروشیمی بوعلی٬ شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران٬ شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران٬ شرکت‌های پالایش نفت (تهران٬ شیراز٬ اصفهان٬ تبریز٬ کرمانشاه٬ آبادان٬ امام خمینی (ره) شازند، بندر عباس و لاوان)٬ شرکت نفت ستاره خلیج فارس٬ شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران٬ شرکت انتقال گاز ایران٬ شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران٬ شرکت‌های پالایش (گاز سرخون و قشم٬ ایلام٬ شهید هاشمی نژاد٬ بیدبلند. پارس جنوبی٬ پارسیان٬ فجر جم و بیدبلند ۲)٬ مجتمع گاز پارس جنوبی٬ شرکت ذخیره سازی گاز طبیعی شرکت های توزیع گاز استانی
2. زنجیره مرتبط با آب
3. اشخاص انتهای زنجیره: شرکت‌های آب منطقه ای٬ شرکت سهامی آب و برق خوزستان٬ شرکت‌های آب و فاضلاب استانی و شرکت‌های تبصره (۱) و (۲) موضوع قانون تشکیل شرکت‌های آب و فاضلاب (مصوب (۱۳۶۹)
4. اشخاص ما قبل انتهای زنجیره: شرکت‌های آب منطقه‌ای٬ سازمان آب و برق خوزستان٬ شرکت‌های مدیریت آبرسانی خلیج فارس٬ شرکت تأمین تصفیه آب و فاضلاب تهران٬ شرکت‌های آب و فاضلاب استانی و شرکت‌های تبصره (۱) و (۲) موضوع قانون تشکیل شرکت‌های آب و فاضلاب مصوب (۱۳۶۹) و کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی دولتی یا غیر دولتی که ماقبل اشخاص انتهای زنجیره به امر تولید تصفیه و یا عرضه آب و فاضلاب و پساب و خدمات انتقال موارد یاد شده اشتغال داشته و تمام یا بخشی از درآمد حاصله آنها بابت فروش و ارایه خدماتی است که توسط اشخاص بند یک عرضه می‌شود.
5. زنجیره مرتبط با برق
6. اشخاص انتهای زنجیره شرکت‌های برق منطقه‌ای و شرکت‌های توزیع نیروی برق
7. اشخاص ماقبل انتهای زنجیره کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی دولتی یا غیر دولتی٬ که ماقبل اشخاص انتهای زنجیره به امر تولید و یا عرضه کالاها و خدمات مرتبط با عرضه برق اشتغال داشته و تمام یا بخشی از درآمد آنها بابت تکمیل زنجیره عرضه برق توسط اشخاص بند یک است.

اشخاص زنجیره بابت عرضه کلیه کالاها و خدمات خود اعم از کالاهای زنجیره و سایر کالاها و خدمات٬ مکلف به صدور صورتحساب هستند. عرضه و فروش کالاهای زنجیره و ارایه خدمات مرتبط با آن به استثنای اشخاص انتهای زنجیره بابت فروش کالاها و خدمات به خارج از زنجیره به ترتیب در زنجیره مستلزم محاسبه و درج مالیات و عوارض مربوطه در صورتحساب نخواهند بود.

نحوه ثبت مالیات بر ارزش‌افزوده و اعتبار مالیاتی به شرح بندهای این ماده تعیین می‌شود.

1. عرضه کالاها و خدمات غیر مرتبط با زنجیره: به اشخاص زنجیره مستلزم صدور صورتحساب و درج مالیات و عوارض در آن می‌باشد.
2. یارانه پرداختی دولت به شرکت‌های زنجیره: مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده نمی‌باشد و مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید نهاده‌ها با رعایت سایر مقررات به طور کامل قابل پذیرش بوده و قابل تسهیم به بخش معاف و غیر‌معاف نخواهد بود.
3. اعتبار مالیاتی شرکت‌های ماقبل انتهای زنجیره: حسب درخواست قابل استرداد با انتقال با رعایت ماده ۸ قانون می‌باشد.
4. ماخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده فروش در انتهای زنجیره قیمت فروش مصوب داخلی می‌باشد.
5. اعتبار مالیاتی شرکت‌های انتهای زنجیره بابت خرید کالاها و خدمات مشمول غیر از کالاهای زنجیره با رعایت ماده ۸ این قانون و تبصره‌های آن به عنوان اعتبار مالیاتی قابل پذیرش می‌باشد.

وزارت نفت و وزارت نیرو (شرکت توانیر٬ شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران و شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور) مکلفند اشخاص زنجیره (شامل نام٬ شناسه ملی و…) موضوع تبصره (۵) ماده ٬۱۷ به ترتیب از تولید تا انتهای زنجیره توزیع و فروش را حداکثر ظرف مدت یک‌ماه پس از ابلاغ این آیین‌ نامه٬ به همراه فهرست کالاها و خدمات قابل ارایه هر شرکت در زنجیره به حلقه بعدی با ذکر شناسه کالاها و خدمات مذکور به سازمان اعلام نمایند. تغییرات در فهرست اشخاص موضوع تبصره موصوف توسط وزارتخانه‌های ذی‌ربط به سازمان اعلام می‌شود.

با عنایت به مفاد تبصره (۱) بند (الف) ماده ۲۶ قانون٬ آن بخشی از نفت خام٬ میعانات گازی و گاز طبیعی خام که توسط وزارت نفت (شرکت‌های تابعه) به شرکت‌های داخل زنجیره تولید فرآورده‌های نفتی (موضوع تبصره ۵ ماده ۱۷) و گاز طبیعی فروخته می‌شود. همچنین واردات بنزین و سوخت هواپیما و گاز طبیعی توسط وزارت نفت (شرکت‌های تابعه)٬ در این مرحله مستلزم محاسبه و دریافت مالیات و عوارض ارزش‌افزوده از حلقه بعدی و نیز پرداختی در مرحله واردات (مفاد تبصره ۲ ماده ۱۷) حسب مورد نمی‌باشد و مالیات و عوارض فروش فرآورده‌های تولید شده از کالای مزبور و نیز بنزین و سوخت هواپیما و گاز طبیعی وارداتی در مراحل بعدی عرضه حسب مقررات این آیین‌ نامه محاسبه و وصول خواهد شد و مفاد ماده ۴ آیین‌ نامه نیز در این خصوص تسری دارد.

آیین‌ نامه فوق در اجرای تبصره (۵) ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مصوب ۱۴۰۰/۳/۲ در سه فصل تنظیم شده و مشتمل بر ۶ ماده می‌باشد و مقررات آن از تاریخ اجرای قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مصوب ۱۴۰۰ ( ۱۴۰۰/۱۰/۱۰) لازم الاجرا می‌باشد.