پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران که در این آیین‌ نامه به اختصار «پرچم رسمی» نامیده میشود مطابق اصل هجدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مصوبه شماره ۶۹۳۰ مورخ ۱۳۵۹/۵/۴ شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران به رنگهای سبز و سفید و سرخ با نشان مخصوص جمهوری اسلامی ایران و شعار «الله اکبر» به صورت زیر است:

1. ترتیب قرار گرفتن رنگها: رنگ سبز در بالا رنگ سفید در میانه و رنگ سرخ در پایین قرار می‌گیرد.
2. نشان مخصوص جمهوری اسلامی ایران به رنگ سرخ در وسط پرچم و روی رنگ سفید قرار می‌گیرد.
3. شعار «الله اکبر» به نشانه بیست و دوم بهمن‌ماه (روز پیروزی انقلاب اسلامی)، به تعداد بیست و دو بار شامل یازده بار در رنگ سبز و یازده بار در رنگ سرخ، با خط کوفی بنایی به صورت حاشیه در مرز رنگهای سرخ و سبز، «با رنگ سفید» تکرار می‌شود.
4. شکل هندسی: مستطیل افقی دارای سه ردیف که اندازه عرض و طول هر سه ردیف یکسان و به رنگهای موضوع بند (۱) این ماده هستند.

تبصره ۱ – مشخصات هندسی و فنی دقیق پرچم رسمی از جمله اندازه‌های گوناگون برای استفاده در موقعیت‌های متفاوت، جنس و بافت، دوخت و محل قرارگیری میله یا سایر روش‌های نصب، مطابق استانداردهای مصوب سازمان ملی استاندارد ایران است که نظارت بر حسن اجرای این استانداردها در چهارچوب بند (11) ماده (7) قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد مصوب 1396 صورت می‌گیرد.

تبصره ۲ – سازمان ملی استاندارد ایران موظف است استانداردهای موضوع تبصره (1) این ماده را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه، از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی خود، سامانه ملی اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران و روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران منتشر نماید و در دسترس عموم قرار دهد.

تبصره ۳ – تصویر نمونه پرچم رسمی، به صورت پیوست شماره (1) این آیین‌ نامه که تایید شده به مهر دفتر هیئت دولت است، می‌باشد.

سرود ملی جمهوری اسلامی ایران که در این آیین‌ نامه به اختصار «سرود ملی» نامیده می‌شود، متن و موسیقی آن با پیشنهاد سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، در تاریخ 1371/02/28 مورد موافقت مقام معظم رهبری قرار گرفت.

تبصره ۱ – متن سرود ملی به شرح پیوست (2) و نُت موسیقی سرود ملی به شرح پیوست (3) این آیین‌ نامه که تایید شده به مهر دفتر هیئت دولت است، می باشد.

تبصره ۲ – سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است نسخه صوتی با کیفیت از سرود ملی را ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه، در پایگاه اطلاع‌رسانی خود منتشر نماید و در دسترس عموم قرار دهد. وزارت امور خارجه موظف است این نسخه را جهت استفاده در رویدادهای بین‌المللی، در دسترس دستگاه‌های ذی‌ربط یا مرتبط کشورهای خارجی و سازمان‌های بین المللی قرار دهد.

احترام و پاسداشت پرچم رسمی و سرود ملی، امری همگانی است و در مراسم های رسمی باید از پرچم رسمی یا سرود ملی به شرح ویژگی‌های مذکور در مواد (1) و (2) این آیین‌ نامه استفاده شود.

تبصره – منظور از استفاده از پرچم رسمی، حسب مورد، نصب، برافراشتن و اهتزاز، قرار دادن یا هر گونه کاربرد دیگر با رعایت مقررات این آیین‌ نامه است. همچنین منظور از استفاده از سرود ملی، حسب مورد، اجرا، پخش، هم خوانی یا هر گونه کاربرد موسیقایی دیگر با رعایت مقررات این آیین‌ نامه است.

اشخاص و دستگاه‌های مسئول و مشارکت‌کننده در برگزاری برنامه‌های مربوط به مناسبت‌های ملی و رسمی، رویدادهای ملی، اجتماعات، راهپیمایی‌ها و مسابقات ورزشی موظفند تدابیر و اقدامات لازم برای استفاده شایسته از پرچم رسمی و سرود ملی را مطابق ضوابط این آیین‌ نامه اتخاذ نمایند.

اصل بر جواز استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی توسط اشخاص و حمایت از ترویج جایگاه رفیع این نمادهای هویت ملی ایرانی – اسلامی است و موارد استفاده و موقعیت‌ها و رفتارهای نامحترمانه و نامتعارف نسبت به پرچم رسمی و سرود ملی، مطابق این آیین‌ نامه تعیین می‌شود.

موارد و آداب استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی در روابط سیاسی (دیپلماتیک)، مراسم های بین المللی، نمایندگی‌های خارجی کشور، مسابقات بین المللی رسمی ورزشی و نیز تردد ناوگان دریایی، هوایی و زمینی بین المللی، مطابق رویه (پروتکل)های بین المللی مندرج در قوانین، مقررات، کنوانسیون‌ها و معاهداتی که دولت جمهوری اسلامی ایران به آنها ملحق شده است و عرف بین المللی صورت می‌پذیرد و در صورتی که در زمینه استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی، رویه های خاصی در این موارد پیش بینی شده باشد، آن رویه مجری است.

تبصره – وزارت امور خارجه موظف است با همکاری دفتر رئیس جمهور و وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی، ورزش و جوانان، دادگستری، راه و شهرسازی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، صنعت، معدن و تجارت و کشور، ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه و در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط ازجمله ماده (29) قانون کنوانسیون وین درباره روابط کنسولی مصوب 1353، ماده (19) قانون الحاق دولت ایران به کنوانسیون مزایا و مصونیت‌های مأموریت‌های مخصوص مصوب 1353 و ماده (20) قانون مربوط به قرارداد وین درباره روابط سیاسی مصوب 1343، دستورالعمل متضمن این رویه (پروتکل)ها در خصوص پرچم رسمی را تدوین و برای ابلاغ به مرجع ذی‌ربط ارسال و اجرای آنها را در روابط خارجی پیگیری نماید.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، تدابیر و برنامه‌های آموزشی و رسانه‌ای لازم برای ترویج جایگاه و منزلت پرچم رسمی و سرود ملی و گسترش فرهنگ نصب پرچم رسمی در محله‌ها توسط مردم در مناسبت‌ها و جشن‌های ملی، نحوه ارائه پرچم رسمی در جلسات مجازی و تبیین عمومی مفاد این آیین‌ نامه را تهیه و به طرق مقتضی اطلاع‌رسانی نماید.

تبصره – وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است هر ساله در روز پرچم نسبت به برگزاری مسابقه برای دریافت آثار فرهنگی و هنری در رشته‌های مختلف ازقبیل عکاسی، نقاشی، فیلم کوتاه، پویانمایی، شعر و داستان کوتاه با محوریت پرچم رسمی و ارائه جوایز به آثار برتر اقدام نماید.

در راستای بند ۱/۷ فصل هفتم سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مصوب جلسه (704) مورخ 1390/10/6 شورای عالی انقلاب فرهنگی و به منظور ایجاد انس و علاقه و تقویت تعلق خاطر به مؤلفه‌های هویت ملی از جمله پرچم رسمی و سرود ملی، وزارت آموزش و پرورش موظف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط و در چهارچوب دستورالعملی که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه با لحاظ اقتضائات سن، مقطع تحصیلی و جنسیت دانش آموزان، به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش خواهد رسید، تدابیر و اقدامات لازم را برای تحقق موارد زیر اتخاذ نماید:

1. یادگیری سرود ملی توسط دانش آموزان و آشنایی با مفاهیم مندرج در پرچم رسمی، تاریخچه پرچم رسمی، مبانی رنگ‌های پرچم رسمی و محتوای سرود ملی در برنامه های آموزشی و کتاب‌های درسی به ویژه دوره ابتدایی پیش بینی و اجرا شود.
2. در مراسم آغازین برنامه روزانه مدارس، سرود ملی همراه با اهتزاز پرچم رسمی و در حالت ایستاده توسط دانش آموزان هم خوانی شود.
3. در برنامه های تربیتی و فرهنگی مدارس، ضرورت احترام به جایگاه پرچم رسمی و سرود ملی و پرهیز از هر گونه رفتار نامحترمانه یا نامتعارف به دانش آموزان آموزش داده شود.
4. آموزش صحیح اجرای مراسم آغازین برنامه روزانه مدارس و آیین‌های مرتبط با پرچم رسمی و سرود ملی در دوره های آموزش ضمن خدمت فرهنگیان گنجانده شود.

نمادها یا پرچم‌های سازمانی نباید به گونه‌ای که عرفاً نامناسب قلمداد می‌شود، در موقعیتی برتر یا نمایان‌تر از پرچم رسمی قرار گیرد.

تبصره – در تشخیص نمایانی یا برتری موضوع این ماده، مواردی نظیر سمت، ارتفاع، اندازه، مکان، تعداد اشیا یا پرچم های سازمانی ملاک است.

دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (29) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 با اصلاحات بعدی موظفند پرچم رسمی را در چهارچوب موارد زیر به کار گیرند:

1. پرچم رسمی را با کیفیت مطلوب و در مناسب‌ترین جایگاه ممکن به ویژه در سردر یا ورودی ساختمان‌های مرکزی و اصلی و نیز در اتاق مقامات مستقر در فضاهای اداری به اهتزاز درآورند یا نصب نمایند و در صورت فرسودگی یا کاهش کیفیت پرچم، نسبت به تعویض آن در زمان مناسب اقدام و پرچم قبلی را با روش های محترمانه امحاء نمایند.
2. در صورتی که مطابق مقررات مربوط، مجاز به استفاده از پرچم سازمانی مخصوص به خود هستند، پرچم رسمی را در موقعیتی برتر و نمایان تر نسبت به پرچم سازمانی قرار دهند.
3. پرچم رسمی را در تمامی نشست‌های رسمی و مصاحبه‌های تصویری برنامه‌ریزی شده مقامات، مدیران و مسئولان دستگاه ذی ربط در سمت راست جایگاه و مطابق دستورالعمل موضوع تبصره ماده (6) این آیین‌ نامه، مستقر نمایند. نحوه استقرار پرچم رسمی باید به گونه‌ای باشد که در معرض دید بینندگان قرار گرفته و موقعیت محترمانه آن از حیث سمت، ارتفاع، اندازه، مکان، تعداد اشیا یا پرچم های سازمانی میان گوینده و پرچم رسمی رعایت شود.
4. نقش پرچم رسمی را به صورت مشخص در سرآیند پایگاه اطلاع‌رسانی (هِدِر سایت اینترنتی) خود درج نمایند.
5. در ایام و ساعات بازدید و استفاده عمومی از کتابخانه‌های عمومی، موزه‌ها، مراکز فرهنگی دولتی، ورزشگاه‌ها و نمایشگاه‌های ملی و بین المللی که داخل کشور برگزار می‌شود، پرچم رسمی در موقعیتی مناسب در محوطه سازمانی دستگاه ذی‌ربط نصب شود یا به اهتزاز درآید.

برخی رفتارهای نامحترمانه و نامتعارف نسبت به پرچم رسمی عبارتند از:

1. استفاده آگاهانه از پرچم مخدوش یا مغایر با مشخصات مندرج در ماده (1) این آیین‌ نامه یا استفاده از پرچم به صورت وارونه.

تبصره – منظور از پرچم مخدوش، پرچمی است که پارچه آن، دارای عیوب واضح مانند سوراخ‌شدگی، دررفتگی نخ تار و پود، رگه رگه بودن، قیچی‌خوردگی، آثار لکه، تغییر رنگ، بریدگی، سوختگی، فرسودگی، کاهش حجم یا ضایعات دیگر و از حدود رواداری موضوع استانداردهای مصوب سازمان ملی استاندارد ایران خارج باشد.

1. نیمه‌افراشته کردن یا پایین‌کشاندن پرچم رسمی در اماکن یا انظار عمومی با هدف خدشه‌دار کردن منزلت و جایگاه آن.

تبصره – نیمه‌افراشته شدن پرچم رسمی صرفاً در چهارچوب ماده (4) آیین‌ نامه اعلام وضعیت عزای عمومی در کشور موضوع تصویب‌نامه شماره 26801/ت63273ه‍ مورخ 1404/02/20 مجاز است.

1. هر گونه از بین بردن غیرمحترمانه پرچم رسمی نظیر سوزاندن و پاره کردن آن در انظار عمومی.
2. قرار دادن پرچم رسمی در موقعیت ها یا مکان هایی که به شأن و منزلت آن لطمه وارد کند.
3. استفاده از عین یا شبیه پرچم رسمی به عنوان علامت تجاری، موضوع بند (8) ماده (96) قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403.
4. استفاده نامتعارف از پرچم رسمی جهت پوشاندن اجسام.

تبصره 1 – پوشاندن محترمانه پیکر یا تابوت شهدا و شخصیت‌های برجسته با پرچم رسمی و نصب آن در یادمان‌های آنها استفاده پسندیده محسوب می‌شود.

تبصره 2 – انضمام پرچم رسمی کوچک در لباس های یک شکل (یونیفورم) مشاغل و رشته های ورزشی به منظور حضور در مجامع دیپلماتیک، هنری، علمی، ورزشی و سایر رویدادهای ملی یا بین المللی مجاز است.

1. هرگونه اظهارنظر، گفتار یا رفتار علنی که به طور صریح بر توهین یا عدم رعایت ارزش، شأن و جایگاه پرچم رسمی دلالت نماید.

وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور) موظف است با رعایت قوانین و مقررات حاکم بر شوراهای اسلامی شهر و روستا و شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، اقدامات لازم را برای انجام موارد زیر مطابق استانداردهای فنی موضوع موضوع تبصره بند (1) ماده (1) معمول دارد:

1. پرچم رسمی حتی المقدور و به فراخور امکانات مادی و متناسب با جمعیت و مساحت، در ورودی‌ها و میادین اصلی یا نقاط کلیدی شهرها یا روستاها به صورت شایسته نصب شود یا به اهتزاز درآید.
2. در مناسبت‌های ملی ازقبیل روز پرچم، روز جمهوری اسلامی ایران و دهه فجر، پرچم رسمی در معابر اصلی، میادین و اماکن عمومی به صورت هماهنگ و آذین بندی شده نصب گردد یا به اهتزاز درآید.
3. پرچم‌های نصب شده در اماکن عمومی از حیث پاکیزه بودن و کهنه یا مخدوش نبودن موضوع تبصره ذیل بند (1) ماده (11) به صورت دوره‌ای بازدید و در صورت لزوم، جهت تعویض آنها و امحای پرچم قبلی با روش محترمانه اقدام شود.

سرود ملی با استفاده از نسخه صوتی با کیفیت موضوع تبصره (2) ماده (2) این آیین‌ نامه باید در آغاز تمام مراسم‌های رسمی که توسط دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (29) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 با اصلاحات بعدی برگزار می‌شود و همچنین فعالیت‌های مهم دیپلماتیک و رویدادهای ملی ورزشی داخل کشور اجرا شود.

تبصره – اجرای سرود ملی در مراسم های غیررسمی، با رعایت مفاد این آیین‌ نامه، مجاز است.

سرود ملی باید مطابق متن و موسیقی مذکور در ماده (2) این آیین‌ نامه اجرا و خوانده شود. هنگامی که سرود ملی در موارد موضوع ماده (13) این آیین‌ نامه اجرا می‌شود، حاضران باید به احترام سرود ملی با وقار و رفتار محترمانه بایستند.

برخی رفتارهای نامحترمانه و نامتعارف نسبت به سرود ملی عبارتند از:

1. نواختن یا پخش موسیقی سرود ملی همراه با هرگونه تغییر، تحریف یا دخل و تصرف در متن یا موسیقی سرود ملی.
2. هرگونه تولید رسانه‌ای، اظهارنظر، گفتار یا رفتار علنی که به طور صریح بر توهین یا عدم رعایت ارزش، شأن و جایگاه سرود ملی دلالت نماید.

دستگاه‌های اجرایی ذی ربط و سایر مراجع صادرکننده مجوز تأسیس یا فعالیت اشخاص حقوقی خصوصی و همچنین مراجع ذی‌صلاح در زمینه طراحی و ثبت علائم تجاری و تهیه تولیدات هنری و رسانه‌ای موظفند در ساز و کارهای انجام وظایف و اختیارات قانونی خود، ضوابط موضوع این آیین نامه را رعایت، اعمال و بر حسن اجرای آنها نظارت نمایند.

شورای موضوع ماده (1) آیین‌ نامه بررسی و تأیید نشانه‌ها و نمادهای دستگاه‌های دولتی و وابسته به دولت (تصویب‌نامه شماره 28802/ت50842ه‍ مورخ ۱۳۹۴/۳/۹) موظف است علاوه بر وظایف مندرج در ماده (3) آیین‌ نامه مزبور، تدابیر لازم را برای رعایت مفاد این آیین‌ نامه در دستگاه‌های مشمول اتخاذ نماید. این امر نافی صلاحیت‌های بالاترین مقام اجرایی دستگاه های یادشده در زمینه نظارت بر اجرای مقررات این آیین‌ نامه در دستگاه متبوع نخواهد بود.

تبصره – نحوه استفاده از پرچم رسمی و سرود ملی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، مطابق ضوابط مصوب ستادکل نیروهای مسلح خواهد بود.

وزارت دادگستری موظف است با رعایت اصل یکصد و پنجاه و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون اجرای قسمتی از اصل یکصد و شصتم (۱۶۰) قانون اساسی مصوب ۱۳۹۴ «لایحه جرم‌انگاری اهانت به پرچم رسمی و سرود ملی» را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه تهیه و با رعایت ماده (۲۲) آیین‌ نامه داخلی هیئت دولت برای سیر مراحل قانونی مربوط ارایه نماید.

سایر مقررات اختصاصی دستگاه‌های ذی‌ربط در رابطه با پرچم رسمی، از جمله مفاد بند (۱) ماده (۲۸) آیین‌ نامه بندرهای ایران موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۴۴۷۳ مورخ ۱۳۱۷/۱۱/۲، ماده (۸) آیین‌ نامه اجرایی ماده (۷) قانون دریایی ایران موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۰۷۸۵۸/ت۵۳۹۳۶هـ – ۱۳۹۷/۸/۱۵ و ماده (۲) اساسنامه کمیته ملی پارالمپیک موضوع تصویب‌نامه شماره ۷۱۷۶۸/ت۵۳۹۴۱هـ – ۱۳۹۷/۶/۳ به قوت خود باقی است.

از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه، مقررات مغایر از جمله تصویب‌نامه‌های شماره ۸۸۸-۹۱۹/۷ مورخ ۱۳۲۹/۰۸/۲۵ و شماره ۸۰۶/۲۱۲۵۵ مورخ ۱۳۳۶/۱۰/۱۷ با اصلاحات بعدی نسخ می‌شوند.

محمدرضا عارف

معاون اول رئیس جمهور