استعلام : در محدوده قانونی شهرهای جدید که شرکتهای عمران وابسته به وزارت راه و شهرسازی متولی عمران و آبادانی آنهاست، چنانچه شرکتهای یادشده وفق لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامههای عمومی، عمرانی و نظامی مصوب 1358 با اصلاحات و الحاقات بعدی قصد تملک اراضی و املاک متعلق به اشخاص را داشته باشند، آیا ملاک ارزشگذاری این قبیل اراضی توسط هیأتهای کارشناسی و پرداخت غرامت مالک…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که خواهان در دادخواست ابطال رأی داوری به جهت مذکور در بند 4 ماده 489 قانون یادشده اشاره نکرده است؛ اما در اولین جلسه دادرسی ابطال رأی داور به دلیل سپری شدن مهلت را درخواست نموده است؛ رسیدگی دادگاه به این جهت فاقد منع قانونی است و چنانچه خوانده در جلسه رسیدگی نباشد و یا آمادگی برای دفاع در برابر جهت جدید را نداشته باشد، جلسه رسیدگی باید تجدید شود.
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : با عنایت به آنی بودن جرم تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها و از آنجا که تشخیص زمان وقوع بزه برای تعیین مرور زمان، امری ضروری است در تغییر کاربری به نحو احداث بنا یا استخر و مانند آن، آیا زمان گودبرداری و حفاری ملاک است و یا زمان شروع به احداث بنا یا استخر؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : با لحاظ رأی وحدت رویه شماره 822 مورخ 31/3/1401 هیأت عمومی دیوان عالی کشور و عنایت به اینکه…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
تا زمانی که این وضعیت به علت تعلل عامل زیان استمرار دارد و دادگاه این تعلل را احراز میکند، عامل ورود زیان مکلف به پرداخت خسارت ناشی از خواب خودروی حادثهدیده میّباشد.
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه مبلغ محکومبه در بودجه سالهای قبل شهرداری و پیش از صدور حکم تأمین اعتبار شده باشد؛ اما به جهت کسری بودجه پرداخت نشده باشد و محکومله طرح دعوا کرده باشد، آیا شهرداری از مهلت مندرج در قانون راجع به منع توقیف اموال منقول و غیر منقول متعلق به شهرداریها مصوب 1361 با اصلاحات و الحاقات بعدی «تا پایان سال آتی پس از صدور اجراییه» برخوردار است و یا پس از صدور اجراییه باید محکومبه را پرداخ…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به استحضار میرساند برخی آراء قطعی صادره از سوی کمیسیونهای موضوع مواد 77 و 100 قانون شهرداری، افزون بر مسائل فنی که کارشناسان رسمی بر آن صحه میگذارند، دارای تبعات اجتماعی نیز میباشد و قابلیت اجرا ندارد و شهرداری و مالکان بویژه خریداران واحدهای آپارتمانی را با چالشهای بسیار مواجه میکند؛ مانند آنکه، تخریب مازاد بر سطح اشغال و یا تخریب قسمتی از بنا موجب ورود خسارت به دیگر قسمتهای ساخ…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : با توجه به حکم مقرر در ماده 278 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، آیا در دعوای مطالبه مهریه موضوع سند رسمی به طرفیت وراث زوج، اتیان سوگند توسط خواهان برای اثبات ادعا ضروری است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : دیدگاه نخست (اکثریت) ماده 1333 قانون مدنی و ماده 278 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 دستکم از سه جهت…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : 1- آیا استفاده از شماره خصوصی در مکالمات تلفنی مغایر حقوق شهروندی است؟ به عبارت دیگر، با توجه به اینکه از لحاظ حفظ امنیت مخاطب ارتباطات تلفنی باید نسبت به هویت مخاطب تماس خود آگاهی داشته باشد، آیا حق استفاده از این شمارهها را باید منحصر به وزارتخانههای خاصی دانست؟ 2- آیا ارگان یا نهاد خاصی حق استفاده از این شمارهها را دارد؟ 3- آیا امکان استفاده از شمارههای یادشده برای دارندگان پایه…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : یکی از وکلای دادگستری درخواست انتقال دائم خود را به کانون وکلای دادگستری استان متبوع خود ارائه نموده است. کانون مبدأ با انتقال وی منوط به موافقت کانون مقصد، وصول پرونده و ابطال پروانه پیشین موافقت کرده است. پس از آن، کانون وکلای دادگستری مقصد، پیش از وصول پرونده وکیل از کانون مبدأ و پیش از ابطال پروانه قبلی، با اعلام موافقت خود، بلافاصله برای وی پروانه جدید صادر کرده است. در نتیجه، وکیل…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به موجب ماده 277 قانون مدنی متعهد نمیتواند متعهدله را مجبور به قبول قسمتی از موضوع تعهد نماید ولی حاکم میتواند نظر به وضعیت مدیون، مهلت عادله یا قرار اقساط دهد. در خصوص حکم این ماده، خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: 1- آیا اعطای مهلت عادله منوط به اثبات اعسار محکومعلیه است؟ 2- آیا اعطای مهلت عادله منوط به سپردن تأمین توسط محکوم است؟ 3- آیا اعطای مهلت از سوی دادگاه ضمن صدور رأ…
تاریخ
1404/11/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : برابر مصوبه مورخ 16/5/1403 هیأت وزیران با اصلاحات بعدی در خصوص حکم بند «ت» ماده 116 قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 برای مدیران و کارکنان ادارات و دفاتر و واحدهای حقوقی دستگاههای اجرایی شاغل در پستهای تخصصی حقوقی که دارای مدرک تحصیلی در سطح کارشناسی رشتههای حقوق، معارف اسلامی، حقوق یا فقه و حقوق و الهیات (گرایش فقه و مبانی حقوق) میباشند، فوقالعاده سمت (پست) ت…
تاریخ
1404/11/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
بنیاد مستضعفان و جانبازان) را پیش از ابطال سند و اعاده مالکیت به عنوان اموال مورث و ترکه، موضوع دعوای تقسیم ترکه قرار داد. ثالثاً، در صورتی که مقصود از «حقوق تصرفی» مانند دسترنج رعیتی، حق ریشه، حق زارعانه و نظایر آن باشد؛ بدون آنکه ورثه نسبت به خود ملک و مالکیت آن ادعایی داشته باشند، همانگونه که در ماده 31 آییننامه قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1317 تصریح شده است، دسترنج رعیتی و حق اولویت و گاوب…
تاریخ
1404/11/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه شخصی به اتهام شرب خمر به تحمل هشتاد ضربه شلاق حدی محکوم شود و پیش از اجرای حکم بار دیگر اقدام به شرب خمر نماید و پرونده جدید تشکیل شود، پس از صدور حکم و وصول هر دو پرونده به شعبه اجرای احکام، آیا مطابق ماده 132 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، یک مرتبه شلاق حدی اجرا میشود و یا آنکه مجازات شلاق حدی هر دو پرونده به صورت جداگانه اجرا میشود؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : ا…
تاریخ
1404/11/19
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : همانگونه که مستحضرید قانونگذار در خصوص نقص درخواست خواهان که در قالب دادخواست مطرح میشود، مانند نقص هزینه دادرسی، پیوست نبودن دلیل سمت درخواستکننده تعیین تکلیف نکرده است. در چنین مواردی دادگاه چه اقدامی یا تصمیمی باید اتخاذ کند؟ آیا دفتر دادگاه میتواند اخطار رفع نقص ارسال کند؟ در صورت ارسال این اخطار و عدم اقدام از سوی درخواستکننده برای رفع ایراد؛ آیا تصمیم رد درخواست باید توسط دفتر…
تاریخ
1404/11/19
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که خواهان در جلسه اول دادرسی از استناد به شهادت شهود مذکور در دادخواست عدول و در جلسه بعدی بار دیگر به آن استناد کرده است، هرگاه دادگاه استماع شهادت شهود را برای کشف حقیقت لازم بداند، وفق این ماده اقدام میکند.
تاریخ
1404/11/19
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به موجب بند «ت» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402 کل کشور، جریمه تخلفات ساختمانی بر مبنای هر متر مربع به ترتیب بنای مسکونی دو برابر و بنای تجاری سه برابر ارزش معاملاتی محاسبه و وصول میشود. حکم موضوع این بند و تأیید فقهی و حقوقی این مصوبه مجلس توسط شورای نگهبان، بر تجویز وصول جریمه تخلفات ساختمانی سالهای قبل به نرخ روز پرداخت حکایت دارد. با توجه به توضیحات پیشگفته و تأیید شورای نگهبان قانو…
تاریخ
1404/11/19
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به موجب ماده 485 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، در مواردی که طرفین نحوه خاصی را برای ابلاغ رأی داوری پیشبینی نکرده باشند، داور باید اصل رأی داوری را به دفتر دادگاه ارائه دهد و ابلاغ رأی داوری را از این مرجع تقاضا کند. در حال حاضر با توجه به تأسیس دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و تکلیف مندرج در سند تحول و تعالی قوه قضاییه مصوب 1403 مبنی بر ضرورت دادرسی…
تاریخ
1404/11/19
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که در خصوص معامله به قصد فرار از ادای دین، پس از صدور حکم بر ابطال سند رسمی و قطعیت آن و پیش از اجرای آن، محکومعلیه ملک را به شخص ثالث انتقال داده است، از آنجا که سند در دفتر املاک به نام محکومعلیه نیست، اجرای حکم وفق ماده 4 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 و ابطال سند وفق ماده 71 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب 1354 با اصلاحات بعدی امکانپذیر نیست و محکومله باید دعوای…
تاریخ
1404/11/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : دادگاه بدوی حکم به محکومیت فرد به پرداخت وجه صادر کرده است؛ با اعتراض محکومعلیه و ارجاع به دادگاه تجدیدنظر، پیش از اعلام ختم رسیدگی در این مرحله، خواهان بدوی با تصریح به اینکه از حق خود به صورت کلی صرف نظر نمیکند، دادخواست خود را مسترد کرده و محکومعلیه بدوی نیز مخالفت خود را با استرداد دعوا اعلام نموده است؛ در چنین فرضی چنانچه به نظر دادگاه تجدیدنظر، تحقیقات دادگاه بدوی ناقص بوده و اق…
تاریخ
1404/11/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به موجب آییننامه نحوه تعیین کارشناس برای دستگاههای اجرایی مصوب 9/7/1402 هیأت وزیران، ارجاع امور به کارشناسی صرفاً باید از طریق سامانه ملی کارشناسی انجام شود. همچنین وفق ماده 3 دستورالعمل اجرایی این آییننامه (موضوع بخشنامه مورخ 19/12/1403) به صراحت فرایند انتخاب کارشناس برای ارزیابی، فروش، واگذاری، نقل و انتقال و تمدید قرارداد اجاره و غیره مربوط به املاکی که دستگاه اجرایی به عنوان مال…
تاریخ
1404/11/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : شخصی واحد آپارتمانی خریداری کرده است؛ در سند رسمی و صورتمجلس تفکیکی آن واحد آپارتمان با پارکینگ واحد به صورت اختصاصی و بدون مزاحم تعیین شده است؛ اما پس از مراجعه به ملک مشخص شده است مندرجات صورتمجلس تفکیکی با واقع منطبق نیست و یکی از ستونهای ساختمان عملاً امکان استفاده از پارکینگ را سلب نموده است؛ در خصوص چنین فرضی، خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: 1- چنانچه خریدار بخواهد حق خود…
تاریخ
1404/11/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که در حادثه رانندگی، زوج و دو فرزند دختر مقصر حادثه فوت نمودهاند و تقدم و تأخر فوت هر یک مشخص نیست: اولاً، با توجه به فتوای امام خمینی (ره) در تحریر الوسیله (جلد 2 در کتاب مواریث، میراث الغرقی و المهدومعلیهم) و نظر آیتاللهالعظمی سیستانی در جلد سوم منهاج الصالحین، انفجار و انهدام وسیله نقلیه (اتومبیل، قطار، هواپیما و ...) میتواند از مصادیق هدم باشد. ثانیاً، با عنایت به ماده 451 قانون مجازات…
تاریخ
1404/11/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
هیأت عمومی دیوان عدالت اداریهیأت تخصصی مالیاتی، بانکیهیأت تخصصی اراضی، شهرسازی و محیط زیستهیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعیهیأت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکیهیأت تخصصی اداری و امور عمومی