استعلام : مطابق بند «الف» ماده 510 قانون آیین دادرسی کیفری در مقام تجمیع آرا «اگر احکام به طور قطعی صادر یا به لحاظ عدم تجدید نظرخواهی قطعی شده باشند، در صورت تساوی دادگاهها پروندهها را به دادگاه صادرکننده آخرین حکم و در غیر این صورت به دادگاه دارای صلاحیت بالاتر ارسال میکنند تا پس از نقض تمام احکام، با رعایت مقررات مربوط به تعدد جرم، حکم واحد صادر شود.» در فرض مذکور ملاک و معیار دادگاه با صلا…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه شخصی از طریق رسانه یا مطبوعات به مقام معظم رهبری توهین نماید، جرم مذکور در صلاحیت دادگاه کیفری یک میباشد یا دادگاه انقلاب؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : با عنایت به اطلاق بند «ث» ماده 302 و ماده 305 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در خصوص تعیین مرجع صالح برای رسیدگی به جرایم سیاسی و مطبوعاتی به عنوان آخرین اراده قانونگذار و لحاظ این که مقنن بهرغم در مقام بیان بودن…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه شخصی درخت (یا درختان) موضوع ماده یک (اصلاحی 1387) لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب 1359 با اصلاحات و الحاقات بعدی را عامدانه و بدون اخذ مجوز قانونی قطع کند، خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: 1- آیا فعل ارتکابی صرفاً تخلف محسوب میشود و رسیدگی به آن در صلاحیت کمیسیون موضوع ماده 7 آییننامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب 15/2/1389 ش…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : همانگونه که مستحضرید مقررات مربوط به صلاحیت از زمره قواعد آمره بوده و مراجع قضایی بدون احراز صلاحیت امکان رسیدگی به پرونده را ندارند؛ در همین راستا، دادگاه صلح به موجب ماده 360 قانون امور حسبی مصوب 1319 و بند 6 ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 برای صدور گواهی انحصار وراثت صالح است؛ اما وفق بند «ث» ماده 113 قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 از ابتدا…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در مورد چکهای صیادی که در سامانه به ثبت نرسیده و بر اساس عرف تجار و با شیوه سنتی ظهر آن به عنوان ضمانت و ... ظهرنویسی میشود، آیا بر اساس شروط بنایی و عرفی میتوان این امضا را به عنوان ضمانت تلقی و حکم بر محکومیت تضامنی صادر کرد و یا به سبب عدم ثبت چک در سامانه، چک مزبور فاقد آثار این سند؛ از جمله مسئولیت تضامنی و معافیت از پرداخت خسارت احتمالی است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
مؤثر در مقام نیست و اقدامات محدودکننده حقوق و آزادی اشخاص خارج از موازین قانونی فاقد وجاهت است. 2- از مواد 25، 566 و 666 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چنین مستفاد است که ماده 42 و بند «ت» ماده 37 قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402 بر نفی صلاحیت دادسرای محل وقوع جرم در رسیدگی به جرم پولی و بانکی دلالتی ندارد؛ بلکه ناظر بر تشکیل شعب تخصصی دادسرا برای رسیدگی به جرایم موضوع قانون مذک…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که دعوای اعلام بطلان معامله به ادعای فقدان قصد و رضا مطرح شده و خواهان دلیلی بر اثبات ادعای خود ارائه نکرده و اتیان سوگند از سوی خواندگان را درخواست کرده است، مفروض آن است درخواست اتیان سوگند حسب مورد بر نفی یا اثبات قصد مشترک طرفین صورت میگیرد و نه قصد فردی هر یک از طرفین و بر این اساس، ترتیب اثر دادن به درخواست سوگند مطرح شده از سوی خواهان، با منع قانونی مواجه نیست.
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه در قرارداد اجاره مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1376 میزان اجارهبها به صراحت تعیین نشود؛ مانند آنکه اجارهبهای سال اول تعیین و تصریح شود که در سالهای بعد اجاره بها با توجه به عرف و نرخ تورم تعیین میشود آیا عدم ذکر اجارهبها در عقد اجاره موجب بطلان عقد میشود یا آنکه در ضابطه ماده 3 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356 (تعیین توسط دادگاه) حاکم است؟ نظریه مشورتی اداره کل حق…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
، چنانچه محکوم علیه دارای محکومیتهای متعدد به نفع محکوم له واحد باشد، در صورت اثبات اعسار وی در خصوص یکی از محکومیتها، به طریق اولی نسبت به دیگر محکومیتها نیز معسر است؛ زیرا، محکومعلیهی که قادر به پرداخت دین (محکومبه) موضوع حکم اعسار نیست، به پرداخت دیون دیگر که مازاد بر آن است، نیز قادر نمی باشد و از آنجا که محکومله واحد است، طرح دعوای دیگر اعسار به طرفیت وی به دلیل استماع دفاعیات وی (محک…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : احتراماً به استحضار میرساند، برخی مراجع قضایی مبادرت به صدور حکم سرپرستی کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست دارای تابعیت غیرایرانی برای زوجین متقاضی مینمایند؛ این در حالی است که روح حاکم بر قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب 1392؛ به ویژه مواد 2، 4 و 14 این قانون بر صدور حکم سرپرستی در مورد «کودکان و نوجوانان ایرانی» دلالت دارد و این موضوع به دلیل ارتباط با…
تاریخ
1404/03/13
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به موجب تبصره 13 قانون اصلاح مواد 1 و 7 قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی مصوب 1399 «اجرای این ماده در خصوص مؤسسات، نهادها و سازمانهایی که تحت نظر مقام معظم رهبری هستند، با اذن ایشان جایز است و در دستگاههای زیر مجموعه قوه قضاییه منوط به موافقت رییس آن قوه است و در مواردی که وظایف و فعالیتهای دستگاهها در مورد احکام این ماده، دارای طبقهبندی اطلاعاتی و امنیتی…
تاریخ
1404/03/10
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : به استحضار میرساند برخی نظریات قضایی بر لزوم تنظیم سند رسمی جهت نقل و انتقال هواپیما دلالت دارند؛ این در حالی است که وفق ماده 11 قانون هواپیمایی کشوری مصوب 1328 با اصلاحات و الحاقات بعدی، ثبت در دفتر ثبت هواپیماها، مربوط به ثبت تابعیت هواپیما و نه ثبت مالکیت آن است، در این راستا، خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: 1- آیا نقل و انتقال مالکیت هواپیما در حقوق ایران باید به موجب سند ر…
تاریخ
1404/03/04
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که با تمسک به تبصره ماده 19 آییننامه اجرایی قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 16/3/1403، شعبی از دادگاههای نخستین برای تشکیل دادگاه صلح حذف میشود، پروندههای شعب حذف شده باید به دیگر شعب دایر دادگاه ارجاع شود و سامانههای مربوط باید بهگونهای طراحی شود تا ثبت شکایت از آراء شعب حذف شده؛ از جمله واخواهی، تجدیدنظر و فرجامخواهی در مهلت قانونی امکانپذیر باشد و پس از ثبت شکایت و تعیین شعبه جانشین، این…
تاریخ
1404/03/04
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه دادگاه تجدیدنظر در راستای اجرای بند «پ» ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری، رأی بدوی را نقض و پرونده را به مرجع صالح ذاتی یا محلی ارسال کند، با توجه به اینکه اظهار عقیده دادگاه تجدیدنظر در مقام حل اختلاف موضوع ماده 27 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی نبوده، آیا شعبه مرجوعالیه (بر اساس تصمیم دادگاه تجدیدنظر) میتواند خلاف رأی دادگاه تجدیدنظر عمل نموده و قرار…
تاریخ
1404/02/30
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : آیا دعوای اثبات حیله و تقلب در دادرسی (بند 5 ماده 426 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379) باید به صورت مستقل در ابتدا مطرح و رسیدگی شود و در صورت اخذ حکم قطعی، به استناد آن اعاده دادرسی صورت گیرد و یا آنکه میتوان در همان دعوای راجع به اعاده دادرسی ابتدا خواسته اثبات حیله و تقلب و در ادامه درخواست اعاده دادرسی را مطرح کرد؟ آیا خواهان میتواند به تشخیص خود…
تاریخ
1404/02/29
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در خصوص بند 9 ماده 12 قانون شوارهای حل اختلاف مصوب 1402 مبنی بر صلاحیت محاکم صلح در رسیدگی به کلیه جرایم غیر عمدی ناشی از کار، با عنایت به اینکه در بسیاری از موارد پس از اخذ نظریه بازرس اداره کار و امور اجتماعی مشخص میشود بین طرفین پرونده رابطه کارگری - کارفرمایی موضوع مواد 1، 2 و 3 موضوع قانون کار وجود نداشته و این قانون بر روابط ایشان حاکم نمیباشد و از سوی دیگر با توجه به اینکه طبق…
تاریخ
1404/02/29
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که فردی از بابت ارتکاب جرم عمدی، محکومیت قطعی درجه پنج دارد و حین تحمل حبس (اجرای این محکومیت) یعنی قبل از اعاده حیثیت، مرتکب جرم سرقت تعزیری درجه پنج میشود، موضوع مشمول مقررات تکرار جرم است و مجازات جرم اخیر باید با توجه به ماده 137 قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399 تعیین شود.
تاریخ
1404/02/28
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که دارنده چک را مفقود کرده است، وفق مواد 261 و 262 قانون تجارت مصوب 1311 و با لحاظ ماده 314 همین قانون، دارنده فقط به موجب حکم دادگاه و پس از دادن ضامن میتواند وجه آن را مطالبه کند. وی همچنین میتواند وفق ملاک مواد 341 به بعد قانون یادشده یا در حدود ماده 14 قانون صدور چک و تبصرههای آن مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، ابطال سند تجاری را از دادگاه صالح درخواست کند و پس از اثبات ادعا و صدور حک…
تاریخ
1404/02/28
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که شهرداری صدور پروانه ساختمانی را منوط به عقبنشینی از بخشی از ملک نموده است، چنانچه توافق خاصی در بین مالک و شهرداری در خصوص تعلق عوض یا امتیاز خاصی مانند افزایش تراکم در بین نباشد، مشمول احکام و مقررات پیشگفته است.
تاریخ
1404/02/28
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : بعضاً مشاهده میشود که پس از مخالفت دادگاه صادرکننده حکم قطعی با آزادی محکومعلیه از زندان تحت نظارت سامانههای الکترونیکی، مقامات دادسرای مجری حکم، خلاف نظر دادگاه و در اجرای ماده 191 آییننامه سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، محکومعلیه را به مرکز نظارت الکترونیکی معرفی نموده و وی را تحت نظارت سامانههای مذکور از زندان آزاد مینمایند. 1- آیا اقدام مذکور با نص ماده 62 ق…
تاریخ
1404/02/27
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که دو دعوای مرتبط مانند مطالبه مابهالتفاوت ثمن قراردادی به مبلغ یک میلیارد ریال و مطالبه وجه التزام قراردادی ناشی از تأخیر در اجرای تعهد به مبلغ نهصد میلیون ریال مطرح شده است، موضوع در صلاحیت دادگاههای صلح است؛ زیرا موضوع هر دعوای مرتبط مستقلاً ملاک تعیین صلاحیت است و نه جمع مبالغ دعاوی مرتبط مطروحه در یک دادخواست. بدیهی است ملاک ابطال تمبر در دعاوی غیر منقول، قیمت منطقهای است که امری مستقل ا…
تاریخ
1404/02/22
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
امر کارشناسی باید به کارشناسان رسمی دادگستری واقع در همان حوزه قضایی یا حوزه جغرافیایی مورد ارزیابی ارجاع شود و صرفاً در صورتی که در آن حوزه قضایی کارشناس مرتبط وجود نداشته باشد یا به تعداد کافی نباشد یا به کارشناس دسترسی نباشد، میتوان از کارشناسان حوزههای قضایی مجاور و پس از آن از کارشناسان دیگر استانها استفاده کرد.
تاریخ
1404/02/22
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که محکومیت تضامنی چند شخص به پرداخت مبلغ مورد خواسته درخواست شده است، دادگاه با لحاظ عمومات حاکم و احراز حدود مسؤولیت هر یک از خواندگان، فقط حکم بر محکومیت خواندگانی صادر میکند که آنها را مسؤول پرداخت به نحو تضامنی میداند و نسبت به اشخاصی که فاقد چنین مسؤولیتی هستند و یا دعوا متوجه آنها نیست، حسب مورد به صورت شکلی یا ماهوی دعوا را مردود اعلام میکند. بدیهی است در فرض سؤال، صدور حکم به مسؤولیت ت…
تاریخ
1404/02/21
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1404 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
هیأت عمومی دیوان عدالت اداریهیأت تخصصی مالیاتی، بانکیهیأت تخصصی اراضی، شهرسازی و محیط زیستهیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعیهیأت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکیهیأت تخصصی اداری و امور عمومی