استعلام : مستنداً به ماده 59 «قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع» رئیس سازمان جنگلبانی یا نمایندگانی که از طرف نامبرده به موجب حکم کتبی تعیین می‌شوند مجازند نسبت به جرایمی که طبق مفاد این قانون جنحه باشد به استثنای موارد مذکور در ماده 49 و تبصره‌های 1 و 2 ماده 52 با وصول جرایم و خسارات از تعقیب جزایی متهم فقط برای یک مرتبه صرف نظر کنند و تعقیب مرتکب منوط به شکایت رئیس یا نماینده سازمان م…
تاریخ
1403/10/02
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
، چنانچه حکمی علیه شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارت‌های بدنی صادر نشده باشد، اجرای احکام وظیفه‌ای در این خصوص ندارد. ثانیاً، مقررات ماده 16 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395 مبنی بر پرداخت خسارات وارده به زیان‌دیده از سوی شرکت بیمه و صندوق تأمین خسارت‌های بدنی؛ هرچند بروز حادثه منتسب به عوامل غیر خودرویی باشد، به منظور حمایت از زیان‌دیده و جلوگ…
تاریخ
1403/10/02
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که محکوم‌علیه یا ثالث مالی معادل ارزش محکوم‌به همراه با اعلام نظر کارشناس رسمی در خصوص ارزیابی مال در مرحله تأمین دلیل را ارائه داده و رفع توقیف از حقوق و مزایا را درخواست کرده است، واحد اجرای احکام مدنی در صورتی می‌تواند وفق ماده 98 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 از حقوق و مزایای محکوم‌علیه رفع توقیف کند که نظر کارشناس رسمی تأمین دلیل به لحاظ غیر ترافعی بودن آن به محکوم‌له ابلاغ و وی در مهلت ق…
تاریخ
1403/10/01
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : با توجه به ماده 489 قانون مجازات اسلامی، در جنایت شبه‌عمد و خطای محض پرداخت‌کننده دیه باید به ترتیب هر ساله یک دوم و یک سوم دیه را در حق مجنی‌علیه یا اولیای دم پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت دیه نسبت به میزان حال شده، آیا قاضی اجرای احکام کیفری می‌تواند به همان میزان نسبت به شناسایی و توقیف اموال پرداخت کننده اقدام کند؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : نحوه اجرای محکومیتهای مال…
تاریخ
1403/10/01
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : آیا چنانچه اصل حکم اجر شود اجرای احکام تکلیفی به هزینه‌های دادرسی مراحل بدوی وصول نشده دارد یا خیر؟ اگر تکلیفی ندارد پرونده بلااقدام باید بایگانی شود یا باید برای وصول حقوق دولتی مفتوح باشد؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : همانگونه که در نظریه مشورتی شماره 448/1403/7 مورخ 13/6/1403 به آن مرجع اعلام شده است، وصول هزینه دادرسی پس از صدور حکم، تکلیف اجرای احکام دادگاه است و نیازی…
تاریخ
1403/10/01
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : ماده 16 آیین‌نامه قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 18/6/1399 صدور حکم غیر قطعی قبول اعسار از پرداخت محکوم‌به را موجب آزادی محکوم‌علیه دانسته است؛ در حالی که ماده 17 این آیین‌نامه، در فرضی که محکوم‌به بر اساس حکم غیر قطعی تقسیط شده است، آزادی محکوم‌علیه را منوط به پرداخت قسط مقرر دانسته است؛ از این رو برخی معتقدند ماده 16 آیین‌نامه یادشده مربوط به فرضی است که حکم بر اعسار کلی محکوم…
تاریخ
1403/09/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : آیا در حد قطع عضو سارق و محارب، بی‌حسی قبل از اجرای حد امکان‌پذیر است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : با توجه به فقد ممنوعیت شرعی و قانونی برای بی‌حس کردن عضو در اجرای حد قطع عضو سارق یا محارب، مراجعه به اصل کلی «اصاله‌‌الاباحه» جواز را اثبات می‌کند؛ زیرا آنچه مهم است «اجرای حد» است؛ نه تعذیب محکوم به حد قطع عضو و ارتباطی با حس درد وی ندارد. ماده 82 آیین‌نامه اجرای احکام حدود،…
تاریخ
1403/09/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
قیم) دادگاه میزان حق‌الزحمه را تعیین می کند و در چنین فرضی تقدیم دادخواست منتفی است. ثالثاً، استعفای قیم از سمت خود مربوط به مواردی است که بخواهد دعوای حقوقی علیه محجور مطرح کند و در واقع، وی را طرف دعوای خود قرار دهد؛ بر این اساس، مطالبه حق‌الزحمه قیمومت از سوی قیم، منوط به استعفای وی از سمت قیمومت نمی‌باشد. 2- با توجه به مقررات مذکور در قانون مدنی و قانون امور حسبی مصوب 1319 در باب وظایف و اختی…
تاریخ
1403/09/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
که دادگاه حقوقی، سبق تصرف خواهان را در دعوای حقوقی احراز و حکم صادر کرده است، چون احراز مجرمیت متهمان منوط به اثبات مسائلی که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه حقوقی باشد، نیست؛ بنابراین دادگاه کیفری می‌تواند نسبت به جرم معنونه رسیدگی کرده و رأی مقتضی صادر کند و صدور حکم به رد مال نیز با توجه به اینکه در فرض سؤال مالی برده نشده، منتفی است.
تاریخ
1403/09/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در مواردی که قرارداد مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356 است، آیا تعیین حق کسب یا پیشه یا تجارت و سرقفلی هر یک به طور جداگانه وجاهت قانونی دارد؟ با این توضیح که بعضی محاکم در زمان احراز تخلف به جهت انتقال به غیر با ارجاع امر به کارشناسی جهت تعیین حق کسب یا پیشه و یا تجارت و تعیین سرقفلی حکم به تخلیه با پرداخت نصف حق کسب یا پیشه و یا تجارت و پرداخت سرقفلی به طور کامل صادر می‌کنند.…
تاریخ
1403/09/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در خصوص بند یک ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، خواهشمند است اعلام فرمایید، آیا منظور از «دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد ریال» فقط آن دسته از دعاوی است که عین خواسته تا مبلغ یک میلیارد ریال است و یا آنکه همچنین دعاوی که ارزش و بهای خواسته تا یک میلیارد ریال تقویم شده باشد را در بر می‌گیرد و این دعاوی نیز در صلاحیت دادگاه صلح است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : عبارت «…
تاریخ
1403/09/20
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
هزینه دادرسی مطالبه خسارت موضوع تبصره یک ماده 10 (اصلاحی 1402) قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، مشمول حکم مقرر در ماده 19 این قانون است و از شمول ماده 62 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 و بندهای مرتبط از ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی خارج است.
تاریخ
1403/09/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در پرونده‌ای حکم به تخلیه به سبب احراز تخلف مستأجر صادر شده است؛ اما به سبب سپری شدن مدت زمان اجرا، حکم ملغی اثر شده و خواهان بار دیگر دادخواست تخلیه تقدیم دادگاه کرده است. آیا دادگاه می‌تواند به استناد محتویات پرونده قبلی با تعیین وقت رسیدگی و بدون رسیدگی مجدد، در خصوص خواسته تخلیه که همان جهت مذکور در پرونده قبلی می‌باشد، اتخاذ تصمیم کند؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : اولا…
تاریخ
1403/09/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : مردی در شهرستان «الف» و همسر ایشان در شهرستان «ب» به خدمت در یکی از ادارات دولتی مشغول می‌باشند. بهرغم اینکه مطابق اصل دهم قانون اساسی و مصوبات هیأت وزیران؛ از جمله بخشنامه 168 – 275/م/16055 و مصوبه شماره 193138 ت 379 مورخ 12/6/1386 هیأت دولت و نظریه مشورتی شماره 9000/20012006/71200 مورخ 1401/8/7 دیوان عدالت اداری، محل خدمت زن به تبعیت از شوهر می‌باشد؛ اما مدیر اداره دولتی همسر، با ان…
تاریخ
1403/09/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه فردی هر دو نسخه سند عادی تنظیم شده بین خود و دیگری را که نسبت به آن تعهداتی داشته است، پاره (تخریب) کند، آیا مرتکب جرم شده است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، مبنای محاسبه مجازات وی چیست و ارزش سند چگونه محاسبه می‌شود؟ آیا بر اساس ارزش تعهدات مندرج در سند معدوم شده محاسبه می‌شود و یا آنکه به نحوی دیگر و یا با جلب نظر کارشناس در خصوص ارزش ظاهری و هزینه‌های تنظیم دوباره سند محاسبه می‌شود؟…
تاریخ
1403/09/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در مواردی که اتهام شخص حقیقی و حقوقی از جمله عناوین مشمول مجازات درجه چهار تا هفت می‌باشد، دادگاه‌های نخستین در مقام تعیین کیفر، ضمن محکومیت شخص حقیقی، به استناد ماده 20 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، متهم دیگر یعنی شرکت تحت تصدی وی را نیز به عنوان شخص حقوقی به انحلال یا مصادره کل اموال در کنار سایر مجازات‌ها محکوم می‌نمایند و پس از تجدیدنظرخواهی اشخاص مزبور، پ…
تاریخ
1403/09/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
، چنانچه هیأت حل اختلاف موضوع ماده یادشده احراز کند اقدامات مازاد بر قرارداد اولیه مورد توافق طرفین بوده است، رسیدگی به اختلافات راجع به آن در صلاحیت آن هیأت خواهد بود. 2- نظر به اینکه خسارت تأخیر تأدیه حکمی قانونی بوده و فاقد منشأ قراردادی است، رسیدگی و اتخاذ تصمیم راجع به آن؛ اعم از آنکه به صورت مستقل و یا ضمن دعوای اصلی مطالبه شده باشد، از صلاحیت هیأت حل اختلاف موضوع ماده 38 آیین‌نامه صدرالذک…
تاریخ
1403/09/18
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
رسیدگی به دعوای ابطال اجراییه از صلاحیت دادگاه صلح خارج است. ثانیاً، به موجب بند 5 ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، اعسار از پرداخت محکوم‌به در صورتی در صلاحیت دادگاه صلح است که این دادگاه نسبت به اصل دعوا رسیدگی کرده باشد؛ بر این اساس و از آنجا که موارد صلاحیت دادگاه صلح احصاء شده است و با توجه به اینکه دعوای اعسار از دعاوی غیر مالی است، رسیدگی به ادعای اعسار از پرداخت مهریه موضوع اجر…
تاریخ
1403/09/14
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : آیا انتخاب شورا به عنوان داور، امری امکان‌پذیر است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه : از آنجا که حدود وظایف و اختیارات شوراهای حل اختلاف به موجب قانون تعیین شده است و بهرغم تجویز داوری شوراها در ماده 42 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394، در قانون اخیرالتصویب (قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402) در این خصوص ذکری به میان نیامده است، در حال حاضر نمی‌توان شوراهای حل اختلاف را به عنوا…
تاریخ
1403/09/14
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست بابت عنوان اتهامی تخریب عمدی صادر شده است؛ اما دادگاه بدوی به استناد ماده 281 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، رفتار متهم را با دو عنوان کیفری تخریب عمدی و سرقت منطبق دانسته و بابت هر دو اتهام رأی بر محکومیت متهم صادر کرده است. در خصوص این فرض، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید: اولاً، آیا دادگاه کیفری دو می‌تواند برخلاف مفاد کیفرخواست اتهامات متهم…
تاریخ
1403/09/14
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در ارتباط با ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری: 1- آیا در بررسی ادله جدید از سوی دادستان، صرفاً ارزیابی ادله و ارزش قضایی ادله تحمیل شده مدنظر است یا می‌توان در صورت ترسیم و تکمیل ارزش قضایی ادله‌ای که در گذشته مطرح بوده است، این ادله را مبنای تصمیم قرار داد؟ 2- در برخی موارد، ادله ارائه شده مانند شهود یا سایر ادله اموری است که در مرجع انتظامی ارائه شده و در آن مرجع مبادرت به ارائه توضیح…
تاریخ
1403/09/11
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
، موجب قانونی جهت تکلیف دادستان به صدور کیفرخواست با فرض صدور قرار جلب به دادرسی توسط دادگاه کیفری یک وجود ندارد. همچنین مقررات مواد 276 و 335 قانون فوق‌الذکر، تعارضی با بند «الف» ماده 359 و ماده 382 ندارد؛ زیرا مقررات مواد اخیرالذکر مفروض بر صدور کیفرخواست یا طرح ادعای شفاهی از سوی دادستان است و به معنای عدم استماع اظهارات دادستان یا نماینده وی در جلسه رسیدگی به ترتیب مقرر در قانون در مواردی نیس…
تاریخ
1403/09/11
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : چنانچه پرونده راجع به ملکی در هیأت موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده 56 قانون جنگلها و مراتع مصوب 1367 و به‌طور همزمان در کمیسیون رفع تداخلات استانی نیز مطرح باشد، آیا هیأت موضوع ماده واحده یادشده می‌تواند به موضوع رسیدگی کند و یا آنکه باید پرونده تا تعیین تکلیف از سوی کمیسیون رفع تداخلات متوقف بماند؟ همچنین تکلیف کمیسیون در مواجهه با پرونده هیأت موضوع ما…
تاریخ
1403/09/11
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
استعلام : در موضوع پرونده‌هایی که به دلیل عدم واریز تفاضل دیه توسط اولیای دم، در راستای مقررات ماده 429 قانون مجازات اسلامی محکوم‌علیه با سپردن وثیقه آزاد شده و اولیای دم بعد از یک ماه مراجعه و ضمن واریز تفاضل دیه درخواست اجرای حکم قصاص نفس محکوم‌علیه را نموده‌اند و بهرغم احضار و صدور جلب محکوم‌علیه معرفی نشده و وثیقه‌گذار نیز نسبت به معرفی محکوم‌علیه اقدامی نکرده و وثیقه ضبط شده است؛ بالاخره…
تاریخ
1403/09/11
مرجع
اداره کل حقوقی قوه قضائیه · نظریات مشورتی سال 1403 ( اداره کل حقوقی قوه قضائیه )
هیأت عمومی دیوان عدالت اداریهیأت تخصصی مالیاتی، بانکیهیأت تخصصی اراضی، شهرسازی و محیط زیستهیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعیهیأت تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکیهیأت تخصصی اداری و امور عمومی